Θα προχωρήσω σε έναν συνολικό αλλά σύντομο απολογισμό των πεπραγμένων των 9,5 ετών ως προέδρου του ΣΔΑΔΕ, δεδομένου ότι οι λεπτομέρειες των ετήσιων απολογισμών μας υπάρχουν αναρτημένοι στο site μας. Πέραν από τις ευχαριστίες που ακολουθούν προς όλες και όλους, θα μοιραστώ μαζί σας μερικές σκέψεις που αφορούν εσάς, τα μέλη μας, αλλά και όσους αναλαμβάνουν από σήμερα τα ηνία του ΣΔΑΔΕ.

Ο απολογισμός μιας σχεδόν δεκαετίας

Την τελευταία δεκαετία, ο Σύνδεσμος ανέπτυξε μία εξαιρετικά πολυδιάστατη δραστηριότητα και ενίσχυσε το αποτύπωμα και τη δυναμική του στον κλάδο. Συνολικά, υλοποιήθηκαν πάνω από 110 leader series (δια ζώσης στην αρχή και διαδικτυακά κυρίως αργότερα), επιπλέον 15 legal series ως αποτέλεσμα των συνεχών νομοθετικών παρεμβάσεων των τελευταίων ετών, αποδεικνύοντας τη σταθερή προσήλωσή μας στη γνώση και την ανάπτυξη της κοινότητας.

Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν 10 συνέδρια, δεκάδες συναντήσεις νέων μελών, υλοποιήσαμε 21 έρευνες και 7 ακόμα με φορείς που υποστηρίξαμε, συμβάλλοντας ενεργά στη διαμόρφωση της γνώσης και των πρακτικών του κλάδου. Υποστηρίζουμε επίσης ενεργά και συμμετέχουμε συμβουλευτικά στις σχετικές επιτροπές των μεταπτυχιακών τμημάτων της ΑΣΟΕΕ και του ALBA, απονέμοντας στην ΑΣΟΕΕ χρηματικό βραβείο 10 χρόνια τώρα στον καλύτερο φοιτητή, εις μνήμην του Χρήστου Γιαννουλόπουλου.

Η κοινωνική διάσταση υπήρξε εξίσου έντονη, με ένα ευρύ φάσμα εκδηλώσεων που ενίσχυσαν τη συνοχή της κοινότητας, λαμβάνοντας πρωτοβουλίες για θέματα διαφορετικότητας, ηλικιακού αποκλεισμού και ψυχικής υγείας. Συνολικά, διοργανώθηκαν πάνω από 70 κοινωνικές δράσεις, συμπεριλαμβανομένων των εκδηλώσεων κοπής πίτας, χριστουγεννιάτικων εκδηλώσεων και summer parties στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, όπου έχουμε συνεχώς αυξανόμενη δια ζώσης παρουσία.

Επίσης, ιδιαίτερα σημαντική υπήρξε η εξωστρέφεια του Συνδέσμου, όπου υποστηρίξαμε συνεργασίες πάνω από 60 φορές και θέσαμε υπό την αιγίδα μας άλλες 30 αξιόλογες HR δράσεις. Μοιραζόμαστε επίσης τις καλές πρακτικές που προωθεί ο eapm, όπου παραμένουμε δραστήρια μέλη του από το τέλος της δεκαετίας του ’70. Αυξήσαμε τις συμμετοχές και τον αριθμό των μελών μας κατά 90%, υπερδιπλασιάσαμε το οικονομικό απόθεμα (από 50K σε 130K) σταδιακά κάθε έτος — κάτι που μας επιτρέπει να συνεχίσουμε τις δράσεις προς όφελος των μελών μας, επιβεβαιώνοντας τη βιωσιμότητα και την οικονομική ευρωστία μας.

Αυτό όμως που θεωρώ το πιο σημαντικό είναι ότι ενισχύσαμε τον θεσμικό χαρακτήρα του ΣΔΑΔΕ με τις παρεμβάσεις για καίρια εργασιακά θέματα με το Υπουργείο Εργασίας, τοποθετώντας τον φορέα των στελεχών ανθρώπινου δυναμικού ως ισότιμο συνομιλητή με τους εθνικούς κοινωνικούς εταίρους και με την πολιτεία για θέματα που μας αφορούν.

Έτσι ενισχύουμε και προάγουμε το έργο των επαγγελματιών της διοίκησης ανθρώπινου δυναμικού ως κομβικού παράγοντα της επιχειρησιακής πολιτικής, που αποτελεί και τον κύριο καταστατικό σκοπό του ΣΔΑΔΕ.

Σε επίπεδο υποδομών, ανανεώσαμε το καταστατικό, εισαγάγαμε κώδικα δεοντολογίας, νέα εικαστική ταυτότητα και λογότυπο, νέα ERP υποδομή, νέο site που συνεχώς εμπλουτίζεται και νέους αλλά έμπειρους συνεργάτες που υποστηρίζουν αποτελεσματικά τη νέα επικοινωνιακή στρατηγική μας με newsletters και στα 4 social media (κοινωνοί της οποίας είστε οι περισσότεροι), διατηρώντας ένα γραφείο με χαμηλά λειτουργικά κόστη. Και όλα αυτά συντονίζονται από την άξια office manager και ψυχή του Συνδέσμου μας, τη Λία μας, για την οποία θα ήθελα ένα δυνατό χειροκρότημα.

Ευχαριστίες

Όλα όσα πετύχαμε ως μέλη του ΔΣ όλα αυτά τα χρόνια ήταν αποτέλεσμα μιας συλλογικής δουλειάς, συνεργασίας και κοινής πίστης στον ρόλο και την αξία του ανθρώπινου δυναμικού που υπηρετούμε.

Νιώθω πραγματικά ευγνώμων που είχα την ευκαιρία να συμπορευτώ με άξιους συνεργάτες σε αυτή τη διαδρομή. Δεν μπορώ παρά να ευχαριστήσω έναν-έναν για τη στήριξη, την εμπιστοσύνη και τη δημιουργική συνεισφορά όλο αυτό το διάστημα. Θα ξεκινήσω με την Μαρία Κολοκυθά που, ως αντιπρόεδρος, τίμησε το αξίωμά της τόσο καταστατικά όσο και ουσιαστικά, με τη δουλειά της αλλά και με τις συχνά επαναστατικές της ιδέες.

Με πολύ ουσιαστική και δημιουργική δουλειά έχουν συνεισφέρει η Ειρήνη Κουφάκη και η Δήμητρα Καρακώστα που αποχωρούν, η Λένα Ράικου, ο Δημήτρης Ρουμελιώτης, η Κέλλυ Παπακωστοπούλου, η Μαρία Μπατσεβάνη, αλλά και μέλη από τα προηγούμενα ΔΣ, όπως η Μαρία Όλγα Καλογεροπούλου, ο Γιώργος Μαγκλάρας, η Μαρία-Μυρτώ Πηγαδιώτη, η Αγγελική Πέππα, η Άννα Μαμαλάκη, ο Κώστας Βαβαρούτας, ο Πέτρος Νικάκης, ο Γρηγόρης Λεμονής, η Αντιγόνη Μιχαλοπούλου, και η Βίλμα Σιέλη που κατείχε τον ρόλο της Λίας για πολλά χρόνια.

Ιδιαίτερη αναφορά θέλω να κάνω στη σπουδαία ομάδα της Βόρειας Ελλάδας — την αγαπημένη πρόεδρο Βίλλυ Νούλη, τη Σοφία Δαυιδοπούλου και τον Νίκο Μπίρη — που έχουν κάνει εξαιρετική δουλειά, ορατή από την όλο και μεγαλύτερη συμμετοχή της κοινότητας εκεί. Ευχαριστίες και στην Ελένη Ασβεστά, τη Δήμητρα Μπασλή και τη Χριστίνα Δηματάτη.

Η ενέργεια, οι ιδέες και η αφοσίωσή σας αποτέλεσαν τη βάση για κάθε πρόοδο και εξέλιξη που καταφέραμε. Με τους περισσότερους μας συνδέει μια βαθιά φιλία και εκτίμηση για περισσότερα χρόνια από τη θητεία μας στον Σύνδεσμο, και είμαι σίγουρος ότι θα συνεχιστεί.

Επίσης, θα ήθελα να ευχαριστήσω τη Μάρθα Μυλωνά, επίτιμη πρόεδρο του Συνδέσμου, η οποία με συνέπεια, ευθύνη και αφοσίωση υπηρέτησε τον Σύνδεσμο για πολλά χρόνια και παρέμεινε κοντά μας στηρίζοντας το έργο μας σαν δικό της. Στο πρόσωπό της θα ήθελα να τιμήσω και όλους τους προηγούμενους προέδρους και μέλη ΔΣ που εργάστηκαν με πίστη και ανιδιοτέλεια για την προαγωγή του επαγγέλματός μας.

Θα ήθελα να γνωρίζετε — επειδή είμαι κι εγώ αρκετά ώριμος πια — ότι αυτά που απολαμβάνουμε σήμερα ως επαγγελματίες του HR ως αυτονόητα, επιτεύχθηκαν με πολύ κόπο τα 48 αυτά χρόνια.

Θερμές ευχαριστίες στους Χορηγούς και συνεργάτες, που είναι πολλοί και μας στηρίζουν δείχνοντας την εκτίμηση και την εμπιστοσύνη τους σε ό,τι κάνουμε. Οι περισσότερες ευχαριστίες, όμως, αφορούν το σύνολο των μελών μας για τη στήριξη και την έμπνευσή τους όλα αυτά τα χρόνια, που αποτέλεσαν την κινητήρια δύναμή μας. Τέλος, και στην ομάδα μου στον Ωνάση, που η στήριξή της μου επέτρεψε να εξοικονομώ δυνάμεις και για τον Σύνδεσμο.

Μια προσωπική κατάθεση

Νιώθω πραγματικά τυχερός που ξεκίνησα την επαγγελματική μου διαδρομή στο HR, ακόμη κι αν αυτό συνέβη από τύχη παρά από σχεδιασμό. Σήμερα, κλείνοντας έναν κύκλο 36 ετών ως περήφανο μέλος του ΣΔΑΔΕ, 21 ετών συμμετοχής στα Διοικητικά Συμβούλια — εκ των οποίων 9,5 έτη στην προεδρία — αναλογίζομαι πόσο καθοριστικός υπήρξε αυτός ο θεσμός για τη ζωή και την πορεία μου.

Ενώ οι περισσότεροι μπαίνουν στο HR και στη συνέχεια ανακαλύπτουν την επαγγελματική τους κοινότητα, με εμένα συνέβη ακριβώς το αντίθετο. Τελειόφοιτος ακόμη, στο πλαίσιο μιας σχετικής πτυχιακής εργασίας, επιδίωξα και γνώρισα τον αείμνηστο Χρήστο Γιαννουλόπουλο, τον τότε Πρόεδρο του ΣΣΔΠ, και βρέθηκα να συνομιλώ με Διευθυντές Προσωπικού. Αλλά και τον Ανδρέα Παπαγεωργίου, τότε αντιπρόεδρο και μετέπειτα πρόεδρο του ΣΣΔΠ.

Υπήρξαν από τους πρώτους μέντορές μου και από τους ανθρώπους που με ενέπνευσαν να ακολουθήσω αυτό το επάγγελμα. Χωρίς να το γνωρίζουν ίσως τότε, συνέβαλαν καθοριστικά στην επαγγελματική μου πορεία.

Από τότε μέχρι σήμερα είχα την τύχη να γνωρίσω σπουδαίους συναδέλφους. Ανθρώπους που με δίδαξαν, με στήριξαν με τον τρόπο τους και με έκαναν καλύτερο επαγγελματία και άνθρωπο. Ανθρώπους που έδωσαν ευκαιρίες ή «άφησαν την πόρτα ξεκλείδωτη για να την ανοίξω».

Τότε με ενέπνεαν οι πιο έμπειροι. Σήμερα με εμπνέουν εξίσου οι νεότεροι συνάδελφοι, με τις ιδέες, την τόλμη και τη διαφορετική ματιά τους. Και αυτό είναι ίσως το πιο όμορφο χαρακτηριστικό του επαγγέλματός μας: δεν σταματά ποτέ να σε μαθαίνει.

Γιατί όταν γράφεται η ιστορία μιας επαγγελματικής ζωής, το πιο σημαντικό δεν είναι το πού δούλεψες. Είναι ποιους γνώρισες. Ποιοι σε ενέπνευσαν. Αποχωρώντας σήμερα, ελπίζω να προσέφερα κι εγώ έστω ένα μικρό μέρος από την έμπνευση που πήρα απλόχερα από τόσους ανθρώπους όλα αυτά τα χρόνια.

Οι οργανισμοί χτίζονται από έργα. Οι θεσμοί χτίζονται από αξίες. Αλλά οι ζωές μας χτίζονται από ανθρώπους.

Ασκούμε ένα σπουδαίο επάγγελμα

Αφήνοντας πίσω την προσωπική κατάθεση, θα ήθελα να επισημάνω ότι ασκούμε ένα σπουδαίο επάγγελμα. Λίγοι ρόλοι έχουν τη δυνατότητα να επηρεάζουν τόσο ουσιαστικά τους ανθρώπους και την πορεία των οργανισμών. Κι εγώ δεν ζήλεψα ποτέ άλλον ρόλο μέσα στην επιχείρηση.

Εφόσον θέλουμε να διεκδικούμε τον στρατηγικό μας ρόλο, οφείλουμε πρώτα εμείς να τον πιστέψουμε και να τον αποδείξουμε. Όχι με λόγια και αναρτήσεις μόνο, αλλά με πράξεις. Με αποφάσεις που έχουν βάθος, με παρεμβάσεις που αλλάζουν κουλτούρες, με επιλογές που διαμορφώνουν το μέλλον των οργανισμών.

Ο ρόλος μας αλλάζει, και θα συνεχίσει να αλλάζει. Αν συνεχίζουμε να λειτουργούμε με τα ίδια εργαλεία και τις ίδιες αντιλήψεις, τότε το πιθανότερο είναι ότι δεν θα αλλάξουμε μαζί του.

Ο ρόλος μας δεν είναι απλώς λειτουργικός. Είναι βαθιά μετασχηματιστικός: είναι να προετοιμάζουμε ηγέτες, να επηρεάζουμε κουλτούρες, να διαμορφώνουμε οργανισμούς.

Ας δούμε κάποτε τον εαυτό μας όχι μόνο ως επικεφαλής μιας λειτουργίας, αλλά ως ηγέτη συνολικά του οργανισμού. Ο κλάδος θα γίνει πραγματικά στρατηγικός όταν συνειδητοποιήσει ότι δεν αρκεί να υποστηρίζει τη διοίκηση· μπορεί και να τη διεκδικεί. Το μέλλον του HR ανήκει σε ανθρώπους που δεν ζητούν απλώς μια θέση στο τραπέζι της διοίκησης, αλλά είναι έτοιμοι να καθορίσουν την κατεύθυνσή του.

Για να συμβεί αυτό, χρειάζονται ακόμα πολλά (αλλά λιγότερα από το παρελθόν): όραμα, πάθος, επιχειρησιακή αντίληψη, παιδεία (και όχι απλώς εκπαίδευση), ήθος, ακεραιότητα και σεβασμός. Αυτά δεν αποκτώνται ούτε εύκολα ούτε γρήγορα. Καλλιεργούνται με τον χρόνο και δοκιμάζονται στην πράξη.

Και μαζί με αυτά, χρειάζεται και θάρρος. Να μην έχουμε καμία συστολή να υπερασπιστούμε τον στρατηγικό μας ρόλο. Γιατί αν δεν το κάνουμε εμείς, τότε σιωπηρά αποδεχόμαστε έναν ρόλο πολύ μικρότερο από αυτόν που πραγματικά μας αξίζει. Αλλά και ισορροπημένη φιλοδοξία: να τολμήσουμε να δούμε τον εαυτό μας πέρα από τα όρια της λειτουργίας μας.

Γιατί στο τέλος της διαδρομής, πρέπει να αφήνουμε πίσω μας οργανισμούς καλύτερους από αυτούς που παραλάβαμε. Για να γίνουν αυτά, χρειάζεται να μείνετε κοντά στην κοινότητα του HR. Δικτυωθείτε, συνεργαστείτε ουσιαστικά, μοιραστείτε εμπειρίες και καλές πρακτικές. Χαρείτε με τις επιτυχίες των άλλων και προβληματιστείτε από τις αποτυχίες τους.

Το επάγγελμά μας προχωρά όταν οι άνθρωποί του λειτουργούν μαζί και όχι απομονωμένα, όταν χτίζουν γέφυρες γνώσης, εμπιστοσύνης και αλληλοϋποστήριξης. Έτσι εξελίσσεται όχι μόνο η προσωπική μας διαδρομή, αλλά και η ποιότητα ολόκληρου του κλάδου. Γιατί τελικά, σε αυτό το επάγγελμα κανείς δεν προχωρά πραγματικά μόνος του.

Μια παρακαταθήκη προς τους νέους

Απευθυνόμενος τώρα στους υποψηφίους που αναλαμβάνετε από σήμερα τα ηνία του Συνδέσμου, νιώθω την ανάγκη να καταθέσω μερικές σκέψεις — όχι ως οδηγίες, αλλά ως μια προσωπική παρακαταθήκη προς εσάς.

Αναλαμβάνετε έναν ρόλο ευθύνης που ξεπερνά το διοικητικό του πλαίσιο. Είναι ρόλος θεσμικός πια, με επιρροή και με προσδοκίες πολλές φορές μεγαλύτερες από το ίδιο το μέγεθος του Συνδέσμου.

• Κρατήστε τον ΣΔΑΔΕ ζωντανό, ενεργό και μπροστά από τις εξελίξεις. Φέρνετε συνεχώς στο προσκήνιο επίκαιρα και στρατηγικά θέματα, γιατί κανείς άλλος σήμερα στον χώρο του HR δεν μπορεί να τα αναδείξει με τη θεσμική τους μορφή.
• Τολμήστε να ανοίγετε δρόμους εκεί που ακόμη δεν υπάρχουν. Αναδείξτε ζητήματα που ίσως μέχρι τώρα δεν αγγίξαμε, αλλά που οφείλουμε να φέρουμε πρώτοι στη δημόσια συζήτηση.
• Θυμηθείτε ότι ο ρόλος σας δεν είναι να ακολουθείτε τον κλάδο, αλλά να τον αφουγκράζεστε και ενίοτε να τον οδηγείτε.

Ο Σύνδεσμος δεν ανήκει σε «διοικούντες». Ανήκει στα μέλη του. Και γι’ αυτό λειτουργούμε πάντα ως εθελοντές με επαγγελματισμό, «πρώτοι μεταξύ ίσων». Δεν ανταγωνιζόμαστε μεταξύ μας· συναγωνιζόμαστε, με κοινό στόχο να πάμε όλοι μαζί τον κλάδο ένα βήμα πιο μπροστά.

Γεμίστε το «ράφι» των ιδεών και των προτάσεων. Αλλά εξίσου σημαντικό είναι να γεμίζετε και το «ράφι» των δράσεων. Γιατί τελικά, αυτό που μένει δεν είναι τι σκεφτήκαμε, αλλά τι καταφέραμε να υλοποιήσουμε.

Θα υπηρετείτε έναν φορέα που σήμερα έχει θεσμική φωνή, παρουσία και επιρροή. Και αυτή η θέση, που κερδήθηκε με κόπο, δεν είναι δεδομένη. Είναι δική σας ευθύνη να τη διατηρήσετε και να την ενισχύσετε. Φροντίστε ο Σύνδεσμος να παραμείνει ένας ανοιχτός χώρος, ενωμένος και χρήσιμος — ένας χώρος όπου όλοι έχουν θέση, αρκεί να σέβονται τις αξίες και τον κώδικα δεοντολογίας που μας ενώνει. Γιατί στο τέλος της ημέρας, η πραγματική δύναμη του ΣΔΑΔΕ είναι οι άνθρωποι που εκπροσωπεί.

Θα υπάρξουν στιγμές που θα δεχθείτε αμφισβήτηση — ακόμη και εκ των έσω. Θα υπάρξουν στιγμές που θα αναρωτηθείτε αν αξίζει τον κόπο, εφόσον ως εθελοντές στη ζυγαριά της προτεραιότητας θα βαραίνουν πρώτα οι προσωπικές και επαγγελματικές προκλήσεις. Εκείνες ακριβώς τις στιγμές να θυμάστε γιατί είστε εδώ. Να θυμάστε την αξία του ρόλου σας και τις προσδοκίες των άλλων από εσάς. Γνωρίζετε άλλωστε ότι τίποτα από όσα αξίζουν δεν χτίζεται χωρίς προσπάθεια και χωρίς ανθεκτικότητα.

Μπροστά σας έχετε και ένα ιδιαίτερο ορόσημο. Σε δύο χρόνια θα γιορτάσετε τα 50 χρόνια του ΣΔΑΔΕ και, μαζί, μια ολόκληρη διαδρομή του HR στην Ελλάδα. Σας ανήκει η ευθύνη — αλλά και η ευκαιρία — να ορίσετε το επόμενο κεφάλαιο αυτής της ιστορίας.

Αποχωρώ από αυτή τη θέση με βαθιά ικανοποίηση, με υπερηφάνεια και με τη βεβαιότητα ότι ο Σύνδεσμος θα βρίσκεται σε εξαιρετικά χέρια.

Φροντίστε, όταν έρθει η ώρα να κάνετε κι εσείς αυτόν τον απολογισμό, να μπορείτε να πείτε ότι αφήνετε τον ΣΔΑΔΕ καλύτερο από ό,τι τον παραλάβατε. Καλή επιτυχία!