Ελλείψεις σε ανθρώπινο δυναμικό και μετακλήσεις προσωπικού από τρίτες χώρες

Σε μία χώρα γηρασμένη, όπως η Ελλάδα, στην οποία το ποσοστό του πληθυσμού άνω των 65 ετών κυμαίνεται στο 24% του πληθυσμού (ένας στους τέσσερις Έλληνες) και η οποία είναι η τρίτη πιο γηρασμένη χώρα στην ΕΕ, μετά την Ιταλία και την Πορτογαλία, το να βρίσκουν σήμερα οι επιχειρήσεις ανθρώπινο δυναμικό αποτελεί ένα δυσεπίλυτο γρίφο, μια δύσκολη άσκηση.

Στα παραπάνω αν προστεθεί η μείωση γεννήσεων – υπογεννητικότητα τα τελευταία 35-40 έτη, τότε μιλάμε για ένα πραγματικά εκρηκτικό μείγμα, που έχει σαν αποτέλεσμα, την μείωση του ενεργού πληθυσμού (εργατικό δυναμικό) της χώρας σε 4,3 εκατομμύρια τη διετία 2025-2026. Σε μία χώρα όπου ο δείκτης γονιμότητας στην Ελλάδα σήμερα (με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία για το 2024-2025) εκτιμάται μεταξύ 1,27 και 1,34 παιδιά ανά γυναίκα. Αυτή η τιμή απέχει σημαντικά από το 2,1 παιδιά ανά γυναίκα, που είναι το απαραίτητο όριο για την αναπλήρωση του πληθυσμού χωρίς τη συμβολή της μετανάστευσης.

Τέλος, το φαινόμενο brain drain (παγκοσμίως αλλά και στην Ελλάδα) ή αλλιώς η μαζική μετανάστευση υψηλά εκπαιδευμένου και εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού από μια χώρα προς το εξωτερικό, συνήθως προς αναζήτηση καλύτερων συνθηκών διαβίωσης, επαγγελματικής εξέλιξης και υψηλότερων απολαβών έχει λειτουργήσει αρνητικά και έχει χειροτερεύσει την κατάσταση κάνοντας εξαιρετικά δύσκολο το έργο των τμημάτων Ανθρώπινου Δυναμικού (HR) που προσπαθούν απεγνωσμένα να βρουν ανθρώπους, να καλύψουν τα κενά που δημιουργούνται στις επιχειρήσεις που εργάζονται από οποιαδήποτε αιτία (συνταξιοδοτήσεις, αποχωρήσεις, νέες θέσεις εργασίας από νέες γραμμές παραγωγής, νέες δραστηριότητες και νέα προϊόντα σε νέες αγορές κλπ.

Τι πρέπει να γίνει λοιπόν για να λυθεί άσκηση-γρίφος σωστά;
Θα πρέπει να απασχολεί το Κράτος η αντιμετώπιση του φαινομένου;

Εδώ θα πρέπει να αναφέρουμε πως γίνονται κάποια πράγματα (αν και λίγα σε μέγεθος ακόμη) προς τη σωστή κατεύθυνση και ελπίζουμε να ενισχυθούν περαιτέρω.

• Δίνονται κίνητρα στους συνταξιούχους που επιθυμούν να εργαστούν.
• Δίνονται κίνητρα σε όσους νέους επιθυμούν να επαναπατριστούν στην χώρα (Ελλάδα).
• Αξιοποιούνται κονδύλια από το Ταμείο Ανάκαμψης ή/και ΕΣΠΑ σε προγράμματα ανέργων σε δύσκολες ηλικίες (55-67 ετών).
• Δίνονται κάποια κίνητρα για την απόκτηση παιδιών από τις Ελληνικές οικογένειες, υπαρχή σαφώς αδήριτη ανάγκη για περαιτέρω οικονομική ενίσχυση της Ελληνικής οικογένειας.
• Επιπλέον να δοθούν γενναία κίνητρα σε μητέρες που έχουν σταματήσει την εργασία τους λόγω φροντίδας – ανατροφής των τέκνων τους (βλέπε βρεφονηπιακούς σταθμούς κλπ.)
• Να υπάρξει μια έξυπνη και λειτουργική (στοχευμένη) μεταναστευτική πολιτική που να επιτρέπει τη νόμιμη είσοδο στη χώρα ανθρώπων από τρίτες χώρες που ενδιαφέρονται να εργαστούν και να καλύψουν κενά που έχουν δημιουργηθεί από τα παραπάνω αναφερόμενα.

Πως μπορούν τα τμήματα ανθρώπινου δυναμικού (HR) να βρουν λύση στις ασφυκτικές ανάγκες που δημιουργούνται σε αναζήτηση προσωπικού και ταλέντων;

Η μετάκληση προσωπικού από τρίτες χώρες αποτελεί στρατηγική λύση για την αντιμετώπιση της σοβαρής έλλειψης εργατικών χεριών σε κρίσιμους τομείς της ελληνικής οικονομίας.

Μέσω αυτής της διαδικασίας, οι επιχειρήσεις και τα τμήματα ανθρώπινου δυναμικού μπορούν να καλύψουν κενές θέσεις εργασίας που δεν συμπληρώνονται από το εγχώριο δυναμικό, εξασφαλίζοντας τη συνέχεια της παραγωγικής τους δραστηριότητας.

Ο ρόλος της μετάκλησης εστιάζεται στα εξής σημεία:

1. Κάλυψη κενών σε κλάδους αιχμής: Επιτρέπει την εισδοχή εργαζομένων για εποχική εργασία (π.χ. τουρισμός, αγροτική παραγωγή) και εξαρτημένη εργασία σε τομείς όπως τα logistics, οι κατασκευές και η βιομηχανία.
2. Πρόσβαση σε εξειδικευμένο δυναμικό: Διευκολύνει την προσέλκυση εργαζομένων υψηλής εξειδίκευσης, καλύπτοντας ανάγκες που απαιτούν συγκεκριμένες τεχνικές γνώσεις.
3. Νόμιμη και οργανωμένη απασχόληση: Διασφαλίζει ότι η εργασία παρέχεται με νόμιμο τρόπο, καθώς οι εργαζόμενοι αποκτούν άδεια διαμονής και εργασίας, ενώ οι εργοδότες συμμορφώνονται με την ισχύουσα νομοθεσία.
4. Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας: Οι επιχειρήσεις που αξιοποιούν έγκαιρα τις μετακλήσεις (ειδικά στον τουρισμό) καταφέρνουν να λειτουργήσουν πλήρως κατά τις περιόδους αιχμής, αποφεύγοντας τις απώλειες εσόδων λόγω έλλειψης προσωπικού.

Διακρατικές συμφωνίες: Η Ελλάδα έχει συνάψει συμφωνίες με χώρες όπως η Αίγυπτος, το Μπαγκλαντές, η Σερβία, η Αλβανία και η Αρμενία για τη διευκόλυνση της μετάκλησης εργατών, κυρίως στον γεωργικό αλλά και βιομηχανικό τομέα.

Η διαδικασία ρυθμίζεται από τον Κώδικα Μετανάστευσης (Ν. 5038/2023) καθώς και οι τροποιήσεις από τους Ν. 5226/2025 και 5275/2026 και περιλαμβάνει την υποβολή ηλεκτρονικών αιτήσεων από τους εργοδότες μέσω του Gov.gr. Οι προτεραιότητες για το 2025-2026 περιλαμβάνουν την περαιτέρω απλοποίηση των διαδικασιών και την αύξηση της διάρκειας παραμονής των εργαζομένων.

Επιπλέον, η ελληνική κυβέρνηση έχει αυξήσει τον συνολικό αριθμό των εργαζομένων από τρίτες χώρες, εγκρίνοντας για το 2026 την είσοδο 94.240 εργαζομένων, αυξημένο σε σχέση με το 2025 αν και οι εκτιμήσεις των αναγκών ανήλθαν σε 300.000.

Τα προβλήματα που συχνά αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις, που ενδιαφέρονται να κάνουν χρήση της μετάκλησης προσωπικού από τρίτες χώρες και ταυτόχρονα δεν διαθέτουν την οργάνωση και τους κατάλληλους συνεργάτες είναι:

• Οι πολύμηνες καθυστερήσεις στην έγκριση των υπό μετάκληση αλλοδαπών από τα αρμόδια προξενικά γραφεία.
• Μεγάλο σε ύψος οικονομικό κόστος ανεύρεσης προσωπικού στις χώρες προέλευσης.
• Λανθασμένες επιλογές προσωπικού που οδηγούν σε απόρριψη από τις αρμόδιες προξενικές αρχές.

Συνεπώς η επιλογή του κατάλληλου συνεργάτη ο οποίος θα είναι σε θέση να προσφέρει υποψηφίους που πληρούν τις προδιαγραφές του πελάτη σε εύλογο χρόνο, χωρίς καθυστερήσεις αλλά και σε ανταγωνιστικό κόστος είναι το κλειδί για να ωφεληθεί η εγχώρια αγορά εργασίας, οι επιχειρήσεις και η Εθνική Οικονομία από το εργαλείο της μετάκλησης προσωπικού, πάντοτε σε αγαστή συνεργασία με τις δημόσιες αρχές και υπηρεσίες, οι οποίες οφείλουν να απλοποιήσουν ακόμα περισσότερο τις σχετικές διαδικασίες, εξασφαλίζοντας τη νομιμότητα και τη δημόσια τάξη.